Zespół jelita drażliwego – objawy i profilaktyka żywieniowa.

Aurelio


Zespół jelita drażliwego – objawy i profilaktyka żywieniowa.

Aurelio

Zespół jelita drażliwego (IBS – Irritable Bowel Syndrome) może być zarówno skutkiem stresu, jak i jego przyczyną, ponieważ objawy, jakie wywołuje w organizmie, są sytuacją nową i niepożądaną.

Stres to reakcja organizmu na zmianę warunków otoczenia lub warunków wewnętrznych, co zmusza organizm do adaptacji.  

Większość z nas, stres kojarzy głównie z emocjami, a dolegliwości żołądkowe uznajemy za reakcję na stany emocjonalne. Okazuje się, że może być też odwrotnie: stres emocjonalny może być skutkiem dolegliwości układu pokarmowego. To bardzo ważna przesłanka, która wymaga odpowiedniej diagnozy lekarskiej, określi, czy pacjent cierpi na zespół jelita drażliwego, czy zespół jelita drażliwego jest objawem innej choroby. Osoba cierpiąca na dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego nie jest w stanie samodzielnie stwierdzić, co jest ich przyczyną. Jeśli dolegliwości te się powtarzają lub nasilają, wówczas bezwzględnie  powinniśmy zwrócić się do lekarza po diagnozę.

Stres powoduje zmiany hormonalne w organizmie. Z jego powodu wzrasta we krwi poziom m.in. adrenaliny, kortyzolu i noradrenaliny. O powiązaniach i wpływie stresu na działanie przewodu pokarmowego mówi się jednak znacznie rzadziej. Jednym ze skutków działania stresu na organizm  jest właśnie choroba, nazywana zespołem jelita drażliwego. Specjalnie podkreślam, że jest to choroba, bo często bywa ona bagatelizowana i uznawana za dysfunkcję w rodzaju niestrawności. Jak wcześniej wspomniałem IBS może być też objawem innych poważnych chorób (np. depresji) lub może świadczyć o przeroście flory jelitowej. IBS nie tylko powoduje dyskomfort życiowy, ale stanowi patogenne podłoże dla rozwoju innych chorób, o czym należy pamiętać. Nie wolno nam bagatelizować powtarzających się objawów dysfunkcji żołądkowo-jelitowych.

Bezpośrednią przyczyną zespołu jelita drażliwego są wyzwalane w nadmiarze tzw. hormony żołądkowo-jelitowe. Wydzielane są one przez wątrobę, trzustkę, gruczoły żołądka i oczywiście same jelita. Nie chodzi o to,, by przytaczać tutaj nazwy tych hormonów i opisywać w szczegółach ich biochemię. Skupimy uwagę na ich negatywnym wpływie na nasze samopoczucie. Hormony te wywołują zwiększenie przepuszczalności błony jelitowej, co skutkuje pojawieniem się biegunki lub zaparć i dalszymi konsekwencjami dla zdrowia człowieka.  Jaka to będzie reakcja organizmu, zależy od indywidualnej specyfiki każdego człowieka.

Jednym ze wspólnych objawów IBS jest wzrost tak zwanych trzewnych dolegliwości bólowych. Dzieje się tak na skutek wywołanego przez hormony, wzrostu wrażliwości przewodu pokarmowego na podrażnienia wywoływane pokarmem, stąd nazwa „zespół jelita wrażliwego (lub drażliwego)”. Innym wspólnym objawem jest zaburzenie ilości i zmiana jakości rodzaju flory bakteryjnej przewodu pokarmowego.

Profilaktykę zespołu jelita drażliwego można realizować odpowiednim żywieniem.

W menu osoby ze skłonnościami do tej choroby powinny się znaleźć przede wszystkim kasze, ze szczególnym uwzględnieniem kaszy gryczanej oraz: papryka, warzywa liściaste, a także delikatne białe mięsa (indyk, kurczak). Ponadto szczególnie pożądane są: jaja, awokado, gorzka czekolada, orzechy włoskie, orzechy ziemne, ryby i oczywiście olej lniany.  Stosujemy bardzo łagodne przyprawianie i unikamy potraw grillowanych, smażonych i pieczonych.

Wskazane techniki kulinarne przygotowania posiłków dla osób ze stwierdzonym IBS: sous vide, gotowanie, gotowanie na parze.

Dokładne menu osoby chorej można określić po zdiagnozowaniu postaci IBS, która może być zaparciowa lub czynnościowa (biegunkowa). Pamiętajmy, że każdy przypadek należy traktować indywidualnie, ponieważ uniwersalna dieta nie istnieje.

Kiedy objawy chorobowe już wystąpią, trzeba jak najszybciej zaradzić bólowi i doprowadzić organizm do normy. Niektórzy “wolą” jednak cierpiętniczo znosić ból kuląc się w kącie.

Dobrą metodą jest korzystanie z tzw żywności funkcjonalnej, kondycjonowanej witaminą B6, a także picie herbat ziołowych działających uspokajająco. Przede wszystkim polecam rumianek. Jeżeli nie dolegają nam zaparcia, wówczas dobra będzie do picia także melisa lub czysty oleju melisowy (3-5 kropel na szklankę wody). Zachęcam do picia wód mineralnych modyfikowanych witaminą B6. Łagodzi ona doskonale dolegliwości jelitowe, ale dawki lecznicze powinny być raczej nieco większe (około 100 mg). Pamiętać trzeba, że stosowanie leków aptecznych wymaga konsultacji z lekarzem. Przy stosowaniu zwiększonych dawek witaminy B6 ulga przychodzi szybko ale zwalniają przy tym procesy trawienia, a w niektórych przypadkach zwiększone dawki witaminy B6 mogą wywoływać senność.  

U części osób chorych na IBS występują objawy poposiłkowe, czyli szybka reakcja organizmu, taka jak np. biegunka kilkadziesiąt minut po zjedzeniu posiłku. Temu objawowi można zapobiec stosując odpowiednią technikę jedzenia posiłków. Jeść należy częściej, ale przyjmując bardzo małe porcje. Każdy posiłek powinien być starannie dobrany, należy spożywać go w spokoju, a po jego konsumpcji odpocząć przez kilkanaście minut, siedząc wygodnie w fotelu lub nawet leżąc. Taka technika jedzenia pomoże osobom z zespołem jelita drażliwego uniknąć sensacji żołądkowych po posiłku, a przez to będą one mniej narażone na stres.